Невялікі польскі гарадок Цярэспаль 28-29 студзеня прымаў XXII Міжнародны фестываль усходнеславянскіх калядак. У ім паспяхова выступілі калектывы з Брэсцкай вобласці.
Калектыў «Зараніца» з Кобрынскага раёна на сцэне фестывалю.
Ад Морахава да Масквы
Амаль чвэрць насельніцтва ўсходніх рэгіёнаў суседняй краіны – праваслаўныя. І ўлады Цярэспаля, Бяльскага павета і Люблінскага ваяводства прымаюць чынны ўдзел у арганізацыі і фінансаванні фестывалю.
Больш чым за два дзесяцігоддзі ў ім удзельнічалі артысты з Германіі, Вялікабрытаніі, Балгарыі, Венгрыі… Але «асновай» заўжды былі калектывы з Польшчы, Беларусі і Украіны. Гадоў з дзесяць не абыходзяць увагай канцэртную пляцоўку ў Цярэспалі і расіяне. Так, у суботу гледачы доўга не адпускалі са сцэны фальклорны ансамбль дзяржаўнай кансерваторыі імя Пятра Чайкоўскага з Масквы.
Арганізатары фестывалю даўно адмовіліся ад прызначэння першых, другіх і іншых лаўрэацкіх месцаў. Безумоўна, прыхаджане сельскіх цэркваў – са Славатычаў, Морахава, Мельніка, Кабылянаў – у вакале саступаюць прафесіянальным спевакам. Але як іх спевы кранаюць сэрца!
Каляднікі ў палескіх строях
Кожны калектыў атрымлівае густоўна выкананую з бронзы статуэтку – сімвал імпрэзы, ганаровую грамату і іншыя падарункі ад спонсараў, якіх, дарэчы, два дзясяткі. Гэты «набор» узнагарод атрымала і кіраўнік народнага ансамбля песні і музыкі «Зараніца» з вёскі Магдалін Кобрынскага раёна Алена Букач. З ёй пазнаёміліся выпадкова. Пяць дзяўчатак у палескіх строях у калідоры цярэспальскага Дома культуры абступілі яе з пытаннем, калі ім выходзіць спяваць.
Аказалася, што гэта ўсе ўнучкі Алены, спяваюць у народным клубе аматараў фальклору «Таўкачыкі». А кіруе гуртам дачка Алены Паўлаўны Наталля Буневіч. «Каляднікаў» з Кобрыншчыны гледачы праводзілі са сцэны стоячы.
Музыкай падтрымаць хворага
Адным з самых цудоўных на сцэне ў Цярэспалі быў калектыў Свята-Раства-Багародзічнага жаночага манастыра з Брэста. Кіраўнік хора Кацярына Федаровіч працуе настаўнікам у каледжы ім. Р. Шырмы. Спачатку гэты хор быў арганізаваны дзеля выступленняў ў бальніцы хуткай дапамогі. Яго ўдзельнікі – выхаванцы брэсцкага музычнага каледжа. Кацярына Федаровіч кажа: «У малельню прыходзяць людзі розных веравызнанняў. Для іх галоўнае – маральная падтрымка. Музыкай таксама можна падтрымаць хворага».
Спяваюць усе!
У гэтым годзе ў Цярэспаль прыехалі амаль тры дзясяткі калектываў. На сцэну выходзілі жаночы хор “Фрэска” з Мінска, мужчынскі хор “Праметэй” з Львова, ансамбль “Лелія” з Луцка, мужчынскі хор праваслаўнай ардынацыі Войска Польскага з Варшавы і шмат іншых. Гучалі традыцыйныя калядкі “Ішла Божа Маці”, “Святая вячэра”, “Нарадзіўся Сын Божы”, былі і арыгінальныя спевы. Так, калектыў “Зараніца” з Магдаліна выканаў цудоўны твор мясцовага музыкі Уладзіміра Грамачука “Колокольный звон”.
Арганізатары фестывалю – Фонд Дыялог народаў, праваслаўная Люблінска-Хелмская дыяцэзія, Надбужанскі цэнтр праваслаўнай культруры, улады Цярэспаля на чале з бурмістрам Яцэкам Данелюком і сакратаром гарадской адміністрацыі Юзэфам Падарэўскім і гарадскі Дом культуры – паклапаціліся аб тым, каб шчыра падзякаваць і прывітаць шматлікіх спонсараў свята. На сцэну былі выкліканы звыш 20 валанцёраў, пераважна з ліку праваслаўнай моладзі, якія сустракалі і суправаджалі ўдзельнікаў фестывалю паўсюдна. Кожнаму з валанцёраў прынародна былі ўручаны лісты падзякі і падарункі. Асаблівая непаўторная атмасфера свята адчувалася літаральна ва ўсім – ад гасцінна выстаўленых непасрэдна ў фае скрынак з яблыкамі для пачастункаў, што прэзентаваў мясцовы фермер пан Сахарук, да маленькіх дзяўчатак з аздобленымі кошычкамі, якія наладзілі калядаванне непасрэдна ў зале падчас канцэрту. І трэба было бачыць, як дзясяткі рук цягнуліся насустрач, каб пакласці свае златуўкі ў скарбонку Каляд…
Фестываль завiтае ў Брэст?
Адзінае, пра што даводзілася шкадаваць, што ўсяго гэтага не змаглі пабачыць жыхары ў большасці сваёй праваслаўнага Брэста. Нажаль на гэты раз на фестывалі мы не пабачылі ні прадстаўнікоў праваслаўнага духавенства, ні прадстаўнікоў свецкіх улад з Брэста. А шкада. Фестываль такога ўзроўню вельмі нават мог знайсці свой працяг на брэсцкай сцэне. Тым больш, што беларусы, расіяне і ўкраінцы без усякіх перашкод маглі б па дарозе ў Цярэспаль альбо на зваротным шляху на дзень затрымацца ў нашым пагранічным горадзе, ды і здаецца нам, што прысутны сярод гасцей фестывалю польскі консул у Брэсце і беларускі ў Бяла-Падлясцы маглі б пасадзейнічаць таму, каб да нас завіталі і польскія ўдзельнікі фестывалю.
А завяршыліся “Калядкі” ў Цярэспалі гучным “Многая лета!” ў выкананні амаль усіх удзельнікаў фестывалю і прысутных у зале некалькіх соцень гледачоў. Вечарам, ужо пасля закрыцця фестывалю, на ўрачыстым прыёме ў нефармальных абставінах удзельнікі і госці свята працягвалі знаёмства. Музыкі з Расіі і Польшчы, Беларусі і Украіны спявалі разам народныя песні. Беларускія і польскія, украінскія і рускія… Спявалі хорам. І вельмі правільна сказаў настаяцель Луцкага праваслаўнага сабора Уладзімір Літвінчук: “У гэтых калядках мы ўсе разам. І не мае значэння, хто ты паводле пашпарта”.
Відэа Ўладзіміра МУРАЎСКАГА
Юрась РУБАШЭЎСКІ,
Уладзімір МУРАЎСКІ
