19 мар / 2019
19 мар / 2019
БРЕСТ
БРЕСТ
БРЕСТ
Маларыта можа стаць цэнтрам ткацтва на Берасцейшчыне

15 июля 2018

7 ліпеня ў Маларыце хацелася сесці за кросны і выткаць ручнік, спадніцу ці кашулю. Праўда, майстаркласы былі толькі для ўдзельнікаў міжнароднага пленэру па ткацтву «Народная творчасць без межаў». Ён сабраў 15 удзельнікаў з Берасцейшчыны і суседняга Ратнаўскага раёна Украіны. Еўрапейскі грант у 50 тысяч «не беларускіх рублёў» стаў штуршком для развіцця народнай творчасці ў рэгіёне.

Новости Бреста

Народныя касцюмы з «маларыцкім строем» сталі брэндам райцэнтра. (Выступае «Вясковая табала» з в. Хаціслаў.)

Чаму на помніку тысячагоддзя Брэста жанчына-маці апранута ў маларыцкі строй?

Маларыцкі строй быў распаўсюджаны ў XIX - сярэдзіне XX стагоддзя. Ён адметны арыгінальнымі галаўнымі ўборамі замужніх жанчын, выкарыстаннем багата аздобленых дэкаратыўных тканін. Жаночы гарнітур упрыгожвалі чырвона-карычневым геаметрычным арнаментам. Асабліва на плячах, манішцы і па краi каўнера. А маларыцкая спадніца - гэта ўвогуле шэдэўр ткацтва! Нездарма на помніку тысячагоддзя Брэста жанчына-маці апранута менавіта ў гэтае адзенне. Вельмі ж прыгожа!

Але ўсяго гэтага зараз магло і не быць. Мясцовая тэхналогія ткацтва «кажушком» была цалкам страчана. Яе асаблівасць у тым, што ніткі вельмі шчыльна «перакрываюць» адна адну, ствараючы суцэльны непаўторны арнамент. Старадаўнія тканыя касцюмы з Маларыты гадоў 20-30 таму захоўваліся толькі ў музеях ды скрынях.

Сон у руку

Аднавіць справу дапамог выпадак. Хоць кажуць, што выпадковасцей не бывае. Так і тут. У Маларыце даўно разумелі каштоўнасць старадаўніх народных шэдэўраў, якія захаваліся. Але далей гэтага справа не ішла. У канцы 1990-х - пачатку 2000-х гадоў стварылі «дом ткацтва» ў прыгараднай вёсцы Замшаны, а затым цэнтр народнай творчасці ў Маларыце. Там стала працаваць Сцепаніда Аляксееўна Сцепанюк з вёскі Дарапеевічы. Зараз ёй 82 гады. Яна ткала і вышывала ўсё жыццё.

Аднойчы маларыцкім касцюмам зацікавіўся кіраўнік заслужанага аматарскага ансамбля танца «Радасць» Анатоль Вараб'ёў. І не проста зацікавіўся. А пажадаў, каб маларыцкія ткачыхі стварылі для танцораў сучасныя сцэнічныя касцюмы. А менавіта дакладныя копіі з тым самым архаічным арнаментам і вытканыя па даўняй тэхналогіі. Ткачыхі згадзіліся, а пасля... узяліся за галовы. Нічога не атрымлівалася.

Сцепаніда Сцепанюк не магла паверыць. Кажа: непісьменныя продкі маглі так ткаць, няўжо мы не зможам? На жаль, усе першапачатковыя намеры заканчваліся безвынікова. Майстрыха апытала ўсіх бабуль, а дакладнага адказу, як стварыць маларыцкі ўзор, так і не атрымала. Страціла апетыт і сон. Станавілася сорамна. Прыбліжаўся «дэдлайн» здачы касцюмаў для «Радасці», а работа стаяла на месцы. Так аднойчы ў творчых пакутах і заснула. І... убачыла сон. Быццам ідзе яна па залітым сонцам лузе, а наперадзе стаяць кросны. Ля іх - жанчына. Ну, думае, зараз усё распытаю. Падыйшла бліжэй, а жанчына раптам знікла. Толькі і ўбачыла, як увабраны ніткі. Яшчэ падумала, што «трысцінкі» бёрда трэба зрабіць больш «рэдкімі». (Бёрда - адно з асноўных рабочых прыстасаванняў ткацкага станка, мae выгляд «грэбеня» з вузкімі металічнымі пласцінкамі. - Аўт.)

І сапраўды, як аказалася, памылка была менавіта ў гэтым! «Трысцінкі» размяшчаліся вельмі шчыльна і не давалі «перакідвацца» ніткам і ствараць той самы шчыльны «кажушок». Карацей, ткачыху асянiла. Эўрыка! ...

Баба Стэпа (так называюць Сцепаніду Аляксееўну вяскоўцы) падхапілася тады на досвітку і адразу - за кросны. «Падшаманіла» бёрда, і ўсё атрымалася! Той раніцай нават не снедала. І ўпершыню за жыццё спазнілася з гаспадарчымi клопатамi. Не магла адарвацца ад кроснаў! Узор выходзіў менавіта такім, як на старадаўніх касцюмах. Яна не стрымалася і... заплакала.

Сустрэчам быць!

Цяпер Сцепаніда Сцепанюк - народны майстар Беларусі. Без яе не абыходзіцца ні адно свята, звязанае з ткацтвам і народнымі традыцыямі. Аб'ехала ўсю Беларусь і бліжэйшае замежжа. Яе натхненню і энтузіязму можна пазайздросціць. Цяпер заўсёды побач сямігадовая праўнучка Даша.

Ну, а ў Маларыце ўпэўненыя, што трэба рухацца далей. Наступны раз запланавалі сустрэцца праз два гады. Па словах начальніка аддзела ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі райвыканкама, кіраўніка праекта Андрэя Гарбацэвіча, сёлета ў верасні збяруцца на міжнародны фальклорны фестываль у Ратна, актывізуюць дзейнасць гурткоў ткацтва ў Маларыцкім і Ратнаўскім раёнах. І гэта толькі пачатак.

Хочацца верыць, што рэгіянальная асаблівасць «маларыцкага строю» ніколі больш не будзе страчана, што тут хопіць сіл і сродкаў заслужана зрабіць старадаўняе ткацтва сваёй непаўторнай «фішкай», якая будзе цікавай усім беларусам і замежным гасцям.

ФОТО: Сергея Мощика

8422
0
Меня это радует (66.7%)
Мне все равно (0%)
Мне это интересно (33.3%)
Меня это злит (0%)

Отзывы отсутвуют. Вы можете первым оставить свой комментарий.

Правила комментирования на сайте vb.by

Не будут допускаться к публикации следующие комментарии:

  • содержащие ненормативную лексику и непристойные выражения, оскорбляющие честь и достоинство авторов публикаций, героев материалов, других комментаторов и иных лиц;
  • содержащие признаки межнациональной, религиозной вражды, в том числе пренебрежительные наименования других национальностей;
  • выражающие удовлетворение или радость от заведомо трагичных событий (смертей, аварий, катастроф и пр.);
  • содержащие оскорбления по признаку фамилии, имени или географического названия, оскорбления в связи с физическими недостатками;
  • содержащие призывы к насилию или самосуду, пожелания смерти или физических мучений;
  • содержащие сравнения людей или организаций с нацистами;
  • содержащие домыслы об интимной жизни героев публикаций или других комментаторов, а также личные выпады;
  • не соблюдающие презумпцию невиновности до решения суда;
  • написанные на иностранных языках (возможно исключение для польского, украинского или английского, если это не затрудняет понимание смысла);
  • написанные ИСКЛЮЧИТЕЛЬНО ПРОПИСНЫМИ БУКВАМИ (Caps Lock);
  • направленные против редакции «Вечернего Бреста» или конкретного автора;
  • повторяющиеся в одинаковом виде под несколькими публикациями (расценивается как спам);
  • бессмысленные комментарии, флуд, рекламу личных услуг.
  • неоправданно длинные комментарии или цитирования;
  • содержащие гиперссылки на другие сайты;
  • содержащие рекламу фирм, партий, движений, отдельных личностей;
  • содержащие персональные данные людей (адрес, телефоны и др.)
  • содержащие просьбы о переводе денег на адрес, банковский счет или карточку (для этого существует специальная процедура обращения в редакцию);
  • - содержащие пререкания с модераторами, советы и обсуждения решений модераторов.
Данные правила также распространяются и на комментарии в официальных аккаунтах «Вечернего Бреста» в социальных сетях.
Редакция vb.by обращает внимание читателей на то, что не допускается использование псевдонима, уже принадлежащего другому комментатору. Замечания, высказанные в комментариях по поводу возможных ошибок в текстах (орфографических, пунктуационных, лексических, смысловых и т.д.), могут быть учтены редактором сайта без публикации самого комментария.
Обращаем также ваше внимание, что даже если комментарий не несет формальных нарушений, но грубый по тону, он будет удален. Комментарии, представляющие собой пикировку двух и более лиц, не относящуюся к теме статьи, нежелательны и будут прерываться модератором.

Проект «Усе разам» объединил 19 брестских и 15 минских художников. В мае, к «ночи...
1314
В выставочном зале областного общественно-культурного центра (ул. Советская, 53) 28...
1460
7 февраля в Художественном музее на территории Брестской крепости открылась выставка...
1424
Нравится ли вам Конституция Беларуси, со дня принятий которой исполняется 25 лет?






Ответить