25 май / 2019
25 май / 2019
Подать рекламу
БРЕСТ
11°
13°
БРЕСТ
11°
13°

Рыцарскі гонар

02 июля 2010

У вёсцы Палонск, што ў Пружанскім раёне, стаіць помнік, які мясцовыя жыхары звязваюць з рыцарам Завішай Чорным, удзельнікам Грунвальдскай бітвы 1410 года. Помнік (вялікі цагляны стоўп на цагляным жа высокім падмурку) амаль невядомы гісторыкам і ўладам: яго няма ў спісах гісторыка-культурных каштоўнасцяў.

Пры набліжэнні 600-годдзя Грунвальдскай бітвы выяўляюцца новыя сведчанні аб героях адной з велізарных сечаў Сярэднявечча. Цяпер мы добра ведаем, якую ролю мела гэтая перамога для нашага народа. Пытанне стаяла рубам: быць ці не быць, паўтарыць лёс племені прусаў, якіх крыжаносцы знішчылі і ўзялі іх імя для сваёй дзяржавы, альбо застацца вольнымі.

Завіша Чорны насапраўды выдатны ваяр. Нездарма яго імя не раз сустракаецца на старонках рамана класіка польскай літаратуры Генрыка Сянкевіча «Крыжаносцы». Аналізуючы розныя гістарычныя крыніцы, можна прасачыць вехі біяграфіі Завішы Чорнага.

Ён нарадзіўся прыкладна ў 1379 годзе. Служыў у войску Свяшчэннай Рымскай імперыі. Даведаўшыся аб вайне з крыжакамі, паспяшаўся на радзіму і прыняў чынны ўдзел у Грунвальдскай бітве. Пасля выконваў дыпламатычныя даручэнні польскага караля Ягайлы на Саборы ў Канстанцы, пры англійскім і французскім каралеўскіх дварах, зноў служыў у Свяшчэннай Рымскай імперыі. Славу непераможнага ваяра атрымаў не толькі ў бітвах, але і на турніры ў Перпіньяне, калі адзіным ударам выбіў з сядла знакамітага ва ўсёй Еўропе рыцара Іаана Арагонскага. Загінуў Завіша Чорны ў 1428 годзе пры няўдалай спробе вызваліць ад турак Галубацкую крэпасць на Дунаі.

Якое ж дачыненне мае Завіша да Пружаншчыны? У надрукаваных у кнізе «Памяць. Пружанскі раён» нататках адна з самых дасведчаных краязнаўцаў Вера Церахава піша: «Старажылы ўспаміналі, як калісьці ім расказвала польская настаўніца Яніна Суша, што Завіша Чорны разам са сваімі сёстрамі жыў у Палонску, дзе ў яго быў маёнтак. Апрануты Завіша заўсёды быў у чорнае. На плячах насіў шырокую чорную накідку. Рыцар быў строгі, бясстрашны. Мячом валодаў выдатна. Ворагі яго баяліся. У Палонску ў яго быў абсталяваны пакой, сцены якога былі завешаны зброяй. Загінуў рыцар у вайне з туркамі ў 1428 годзе. Пазней уладары маёнткаў у Палонску і Магілёўцах паставілі яму помнікі».

Мясцовыя старажылы ўпарта звязваюць помнік на кургане з Завішай. Больш за тое, лічыцца, што на суседнім кургане і забілі рыцара, і мясцовая назва гэтай не вельмі вялікай зараз горкі – Шыбельніца. Дарэчы назва вёскі – Палонск – пайшла менавіта ад таго, што тут ваяр трапіў у палон.

Падчас пошукаў мы звярнуліся да метадыста у раённы аддзел культуры, які адказвае за ахову гісторыка-культурнай спадчыны. Вельмі дасведчаны малады чалавек добра ведае аб падобным помніку ў вёсцы Магілёўцы (15 кіламетраў ад Палонска), якая таксама была ўладаннем Завішы Чорнага. Манументальнае збудаванне ў 2006 годзе ўключана ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў, на ім узноўлены крыж. Але аб калоне ў Палонску спецыяліст упершыню пачуў ад нас.

Між тым «за польскім часам» за гэтай калонай (менавіта як за мемарыяльнай у гонар Завішы) і ўсімі пахаваннямі, месціўшыміся побач, даглядалі ўлады і вучні школы на чале з дырэктарам Сасноўскім. Дарэчы, настаўнік пасля Вялікай Айчыннай вайны згінуў у нетрах НКУС за быццам бы супрацоўніцтва з гітлераўцамі – ён вучыў дзяцей падчас акупацыі, як рабіў гэта і пры паляках, і пры першых саветах. Вакол помніка знаходзілася шмат вялікіх камянёў, якія клалі над магіламі. На адным з іх быў след дзіцячай нагі. Людзі казалі, што гэта Божы след, і ў каго хварэлі вочы, тыя прамывалі іх вадой з гэтага слядка. Весь курган з помнікам і каменнямі быў абсажаны лістоўніцамі.

Пасля вайны за помнікам ніхто не даглядаў. Больш таго, у 1960 годзе на месцы кургана ўзвялі будынак праўлення калгаса імя Чкалава. Калона «схавалася» ад чужога вока – зараз з дарогі яе нельга ўбачыць. У 1962 годзе з помніка знялі крыж, у 1975 годзе камяні вывезлі з магіл. А на тым месцы, дзе стаяў палацык Завішы, размясцілі жывёлагадоўчую ферму.

Зараз ад усёй старажытнасці вёскі застаўся толькі помнік. І той у вельмі непрывабным стане. Раённым уладам, якія сапраўды дбаюць аб знаках нашай гісторыі, яшчэ можна выправіць становішча. Безумоўна, да юбілею Грунвальда не паспець, але не ўсё патрэбна рабіць менавіта да юбілею.


10129
0


Отзывы отсутвуют. Вы можете первым оставить свой комментарий.

Правила комментирования на сайте vb.by

Не будут допускаться к публикации следующие комментарии:

  • содержащие ненормативную лексику и непристойные выражения, оскорбляющие честь и достоинство авторов публикаций, героев материалов, других комментаторов и иных лиц;
  • содержащие признаки межнациональной, религиозной вражды, в том числе пренебрежительные наименования других национальностей;
  • выражающие удовлетворение или радость от заведомо трагичных событий (смертей, аварий, катастроф и пр.);
  • содержащие оскорбления по признаку фамилии, имени или географического названия, оскорбления в связи с физическими недостатками;
  • содержащие призывы к насилию или самосуду, пожелания смерти или физических мучений;
  • содержащие сравнения людей или организаций с нацистами;
  • содержащие домыслы об интимной жизни героев публикаций или других комментаторов, а также личные выпады;
  • не соблюдающие презумпцию невиновности до решения суда;
  • написанные на иностранных языках (возможно исключение для польского, украинского или английского, если это не затрудняет понимание смысла);
  • написанные ИСКЛЮЧИТЕЛЬНО ПРОПИСНЫМИ БУКВАМИ (Caps Lock);
  • направленные против редакции «Вечернего Бреста» или конкретного автора;
  • повторяющиеся в одинаковом виде под несколькими публикациями (расценивается как спам);
  • бессмысленные комментарии, флуд, рекламу личных услуг.
  • неоправданно длинные комментарии или цитирования;
  • содержащие гиперссылки на другие сайты;
  • содержащие рекламу фирм, партий, движений, отдельных личностей;
  • содержащие персональные данные людей (адрес, телефоны и др.)
  • содержащие просьбы о переводе денег на адрес, банковский счет или карточку (для этого существует специальная процедура обращения в редакцию);
  • - содержащие пререкания с модераторами, советы и обсуждения решений модераторов.
Данные правила также распространяются и на комментарии в официальных аккаунтах «Вечернего Бреста» в социальных сетях.
Редакция vb.by обращает внимание читателей на то, что не допускается использование псевдонима, уже принадлежащего другому комментатору. Замечания, высказанные в комментариях по поводу возможных ошибок в текстах (орфографических, пунктуационных, лексических, смысловых и т.д.), могут быть учтены редактором сайта без публикации самого комментария.
Обращаем также ваше внимание, что даже если комментарий не несет формальных нарушений, но грубый по тону, он будет удален. Комментарии, представляющие собой пикировку двух и более лиц, не относящуюся к теме статьи, нежелательны и будут прерываться модератором.

ВНИМАНИЕ! Ранее анонсируемый концерт коллектива «Группа «Сурганова и Оркестр»...
454
В программе - классическая музыка, джаз и балет До начала IV Международного фестиваля...
305
Летний вечер международного фестиваля искусств «Пестрый тюльпан» посвящается...
889
К участию приглашаются одаренные дети со всех уголков Беларуси в возрасте от 5 до 15 лет...
712
Как часто вы пользуетесь услугами такси в Бресте?







Ответить